چی شد ایرونی‌ها قهوه‌خور شدن؟

آیا ایرانیان بلافاصله به نوشیدن قهوه روی آوردند؟پاسخ کوتاه: بله، شواهد نشون می‌دن که پاسخ مثبته.
تو دوره صفوی، قهوه به سرعت به نوشیدنی محبوب شهرنشینان ایران تبدیل شد. جهانگردان اروپایی قرن هفدهم که از ایران دیدن کردن هرجا چیزی نوشتن و ثبت کردن به مصرف فراگیر قهوه توسط ایرانی ها اشاره کردن. حتی دربار صفوی هم قهوه رو به عنوان نوشیدنی رسمی پذیرایی از سفیران خارجی توصیه کرده بود. می‌دونیم که در تشریفات رسمی دربار ایران ابتدا با شیرینی، سپس قهوه، و گاه چای یا گلاب از مهمانان پذیرایی می‌شد.
این نشون می‌ده که قهوه نه تنها نوشیدنی طبقات پایین و عامه جامعه، بلکه بخشی از فرهنگ درباری و اشرافی هم شده بود.

قهوه‌خانه؛ مهم‌تر از خود قهوه
شاید مهم‌ترین اثر قهوه تو ایران نه خود نوشیدنی، بلکه پیدایش قهوه‌خونه باشه.
قهوه‌خانه‌های صفوی نقش‌هایی بسیار فراتر از فروش نوشیدنی داشتند، قهوه‌خونه به سرعت تبدیل به یه نهاد اجتماعی با کارکردهای فرهنگی، هنری، سیاسی و... شد، قهوه‌خونه جایی بود برای دیدار دوستان، جایی بود برای انتقال اخبار (شبکه اجتماعی روزگار خودش بود)، فردوسی و شاهنامه‌خوانی و نقالی هم به عنوان بخش زنده‌ای از تاریخ و فرهنگ ما به سرعت وارد قهوه‌خونه‌ها شد، محفل شعرخونی و ساز و موسیقی شد، جایی برای گردهم اومدن و بحث‌های سیاسی و اجتماعی شد، بعدها بازی‌هایی مثل شطرنج هم به قهوه‌خونه راه پیدا کردن.

جالبه بدونید که کارکرد قهوه‌خانه همه جای دنیا – کم و بیش، جدا از بحث فرهنگی و تقدم و تاخر – تقریبا همین‌ها بود.
ما قهوه‌خانه ایرانی رو گونه‌ای «فضای عمومی شهری» با کارکرد اجتماعی می‌دونیم؛ چیزی شبیه به آنچه بعدها در اروپا با کافه‌ها شکل گرفت. از منظر تاریخ فرهنگی، می‌شه گفت ایرانیان حدود یک قرن پیش از آنکه کافه‌های اروپایی به اوج شهرت برسند، در قهوه‌خانه‌های صفوی فرهنگ گفت‌وگو، شعرخوانی، قصه‌گویی و مباحثه اجتماعی را تجربه می‌کردند. ما همچین مردمی بودیم، همیشه‌ی تاریخ.

قهوه چگونه به ایران می‌رسید؟
اسناد تجاری قرن هفدهم نشون می‌دن که قهوه عمدتاً از یمن وارد ایران می‌شد.
مسیر اصلی این‌شکلی بود: از مُخا در یمن می‌اومد خلیج فارس و بندر عباس و بعد به شهرهای داخل ایران می‌رسید.
بازرگانان عرب، ایرانی و حتی شرکت‌های اروپایی مانند Dutch East India Company تو این تجارت نقش داشتن. اسناد بازرگانی از ورود محموله‌های بزرگ قهوه به بندرعباس تو قرن هفدهم خبر می‌دن.